Profilaktyka zdrowia psychicznego: 6 ważnych obszarów.

O profilaktyce mówi się wciąż za mało. Najczęściej rodzice zaczynają interesować się zdrowiem psychicznym dziecka, gdy coś zaczyna się psuć, np. gdy pojawia się jakaś dysfunkcja, apatia, lęki, depresja, agresywne zachowania, pogorszenie ocen.

Uczmy się zapobiegać.

Najważniejsze w profilaktyce zdrowia psychicznego są: 

1. Sen. Młodsze dzieci (przedszkolne, wczesnoszkolne) potrzebują 10 h snu, żeby dobrze funkcjonować, nastolatki 8-9 h. W praktyce oznacza to, że gdy mają wstać o 7.00, młodsze muszą zasnąć o 21.00. A zatem przygotowywać się do snu, wyciszać, wygaszać powinny już po 20.00, czyli kolacja najpóźniej 19.30. Żadnych ekranów na 2 godziny przed snem! Badania pokazują, że niebieskie światło ekranowe rozregulowuje melatoninę odpowiedzialną za dobry sen. Bajki dzieciom możemy puszczać najlepiej ok. 18.00 (nie dłużej niż 30 minut), nie po 19.00. Jeśli nastolatek kładzie się spać o 23.00 (to jest za późno!), to ekrany smartfona czy laptopa powinien odstawić przed 21.00.

2. Dbanie o relacje społeczne: spotkania z rówieśnikami w każdym tygodniu. Najlepszymi terapeutami są inni ludzie. Najlepiej rówieśnicy. Przy nich dziecko odstresowuje się, bawi, relaksuje, dzieli swoimi obawami, uspokaja, socjalizuje, czyli też temperuje wrodzone dziwactwa. Zachęcajmy dzieci do odwiedzania koleżanek/kolegów. Pozwólmy im też na zapraszanie ich przynajmniej raz w tygodniu do siebie, np. żeby się razem pouczyli, czy nawet wspólnie ponudzili. Nie dawajmy szlabanów! W dzisiejszych czasach zaniku realnych relacji, raczej karą powinien być „antyszlaban”, tj. „Nie wykonałeś swoich obowiązków domowych, za to masz wyjść z domu i spotkać się z kolegami” 😀

3. Umiejętność zarządzania czasem. Uczmy dziecko planowania czasu: na aktywny odpoczynek, lekturę, zabawy na świeżym powietrzu i naukę. Dziecko nie może po szkole uczyć się nieprzerwanie przez kilka godzin. Zaraz po szkole powinno odpocząć, zrelaksować się (najlepiej nie przed ekranem). Jeśli się uczy, to co 45 minut przerwa, chociaż kilkuminutowa. Też wskazane dłuższe przerwy, na spacer, wykonanie obowiązku domowego, jakiś sport. Pilnujmy tego. Dziecko nie powinno wiele godzin siedzieć w swoim pokoju bez zainteresowania ze strony rodziców. Dzieci często nie potrafią jeszcze kontrolować czasu. Mogą się zatracić w internecie, w grach, ale także w wielogodzinnym uczeniu się, co nie jest zdrowe. Szczególnie ważne jest tu dbanie o odpoczynek i planowanie aktywnego odpoczynku, najlepiej, gdy jest to aktywność ruchowa (spacer, rower, ćwiczenia), ale też techniki relaksacyjne (np. trening oddychania, medytacja uważności).

4. Aktywne rozwiązywanie problemów. Naucz dziecko, jak sobie radzić z jakimś problemem poprzez zadawanie mu naprowadzających pytań. Np. „Dostałeś jedynkę z matematyki. Co zamierzasz z tym zrobić? Czy będziesz poprawiać, czy odpuszczasz? Jeśli poprawiasz, to jak i kiedy?”.

5. Proszenie o pomoc. Pytaj codziennie dziecko, czy potrzebuje w czymś pomocy, jak mu pomóc i kto może pomóc (np. z lekcjami, a może z trudnymi emocjami). Ucz dziecko szukać pomocy i prosić o pomoc. (Patrz: Pięć języków miłości).

6. Dieta. Dobra dieta sprzyja nie tylko zdrowiu fizycznemu, ale stanowi ważny element profilaktyki zdrowia psychicznego. Dziecko bez śniadania jest rozregulowane psychicznie już na starcie. Śniadanie oparte wyłącznie na węglowodanach prostych (cukier) również szkodzi, bo prowadzi do skoków insulinowych (dziecko krótko czuje przypływ energii, a za 20 minut spadek, senność). Śniadanie pełnowartościowe to podstawa. W ciągu dnia: owoce/warzywa i regularne nawodnienie, tylko nie fast foody, chipsy i słodzone napoje. Słaba dieta to słaba odporność psychiczna, rozdrażnienie, brak koncentracji na lekcjach, huśtawki emocjonalne, w końcu słaby SEN. I wracamy do punktu 1…