Jaki jest Twój styl rodzicielski?
Psychologowie rozwojowi zaobserwowali występowanie czterech podstawowych stylów wychowania wśród rodziców, niezależnie od kultury:
1. Surowi (oryg. Autorytarni): wymagają podporządkowania, bezwzględnego posłuszeństwa, nie tolerują dyskusji, wszelkie odchylenia kwitują karą. Narzucają swoją wolę bez wyjaśniania powodów. Są zimni, często poniżają, stale krytykują, krzyczą i rozkazują. Podejmują wszystkie decyzje za dziecko, nie uwzględniają jego punktu widzenia. Mówią: „nie dyskutuj!”, „rób, co ci każę!”, „dlaczego? bo ja tak mówię!”.
2. Pobłażliwi (permisywni): nie ustalają reguł, albo jest ich niewiele a do tego niezbyt niewymagające, pozwalają dzieciom na swobodne decydowanie o wielu sprawach. Są komunikatywni i dbający (tak jak ci „z autorytetem”), ale nie wspierający, obciążający dzieci odpowiedzialnością za podejmowane decyzje, na które z racji wieku nie są gotowe. Rozpieszczają.
3. Niezaangażowani (pasywni): mogą być obojętni lub odrzucający (zaniedbujący) dziecko. W zasadzie mamy w ich przypadku do czynienia z antywychowaniem. Np. rodzic, który wprawdzie mieszka pod jednym dachem ze swoim dzieckiem, ale z nim nie rozmawia, nie poświęca czasu, nie interesuje się jego życiem, nie angażuje się w wychowanie (np. pracuje do późna, bo praca najważniejsza, albo uzależniony od gier każdą wolną chwilę spędza grając).
4. „Z autorytetem osobistym” (określenie po polsku precyzyjne, choć nieporęczne, oryg. „Autorytatywni”): dużo wymagający, mający wobec dzieci duże oczekiwania, odwołujący się do wysokich standardów, ale wszystkie te wymagania i zasady cierpliwie tłumaczący, dyskutujący; otwarci na rozmowę i kwestionowanie ze strony dziecka; potrafiący łączyć reguły, zasady i normy z ciepłem, emocjonalnym wsparciem i szacunkiem dla poglądów dziecka (Patrz: Pięć języków miłości). Cierpliwie wysłuchują pomysłów, wątpliwości, wyrażonych przez dziecko emocji. (Patrz: Dekalog aktywnego słuchania). Kładą duży nacisk na racjonalizowanie i wyjaśnianie. Pozwalają dziecku podejmować samodzielne decyzje zgodnie z jego etapem rozwojowym: im starsze, tym większy zakres odpowiedzialności.
Badania pokazują, że najszczęśliwsze są dzieci rodziców „z autorytetem osobistym”: pewne siebie, samodzielne, entuzjastyczne, radosne, sprawiają najmniej kłopotów i najczęściej odnoszą sukcesy.
Dzieci tych surowych („autorytarnych”) są niespokojne, czują się niepewnie, nie potrafią bronić wobec rówieśników swoich racji, uczą się niezdrowych relacji (dominacja-podporządkowanie), są nieasertywne, zbuntowane.
Dzieci pobłażliwych (permisywnych) są mniej dojrzałe, bardziej impulsywne, bardziej zależne i bardziej wymagające, roszczeniowe i egocentryczne. Nie potrafią innym wyznaczać granic, ale też sami granic nie znają (rozwydrzone).
Dzieci niezaangażowanych (pasywnych) mają deficyty emocjonalne, trudności w nawiązaniu i podtrzymaniu relacji, są niestabilne i niepewne. W przyszłości trudno im będzie zbudować trwałe relacje rodzinne.
(Więcej przeczytasz: Ph. G. Zimbardo i in., Psychologia. Kluczowe pojęcia, t. 1, s. 205-207)
Jacy byli Twoi rodzice? Pomyśl.
……………………………………………………….
Jaki styl Ty preferujesz? Jaki Twoja żona/mąż?
…………………………………………………………
Co chciałbyś/chciałabyś zmienić? Co wyeliminować, a co twórczo rozwinąć?
………………………………………………………..